Albizia

Botanische omschrijving

Albizia is een geslacht uit de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae), onderfamilie Caesalpinioideae. Het geslacht omvat ongeveer 120 tot 150 soorten bomen en struiken die van nature voorkomen in tropische en subtropische gebieden van Azië, Afrika, Australië en Zuid-Amerika. De bekendste soort in Europa is Albizia julibrissin, ook wel de Perzische slaapboom of zijdeboom genoemd.

Algemene kenmerken

Groeivorm
Albizia-soorten zijn meestal bladverliezende of groenblijvende bomen met een brede, schermvormige kroon. Afhankelijk van de soort bereiken ze een hoogte van 3 tot 30 meter. Albizia julibrissin wordt doorgaans 5 tot 12 meter hoog en even breed.

Schors
De schors is aanvankelijk glad en grijs tot lichtbruin. Bij oudere exemplaren ontstaan ondiepe lengtescheuren en wordt de schors donkerder.

Bladeren
De bladeren zijn afwisselend geplaatst, lang gesteeld en dubbel geveerd samengesteld (bipinnatisch). Een blad bestaat uit meerdere paren deelblaadjes, die elk weer uit vele kleine blaadjes zijn opgebouwd. Hierdoor ontstaat een zeer fijn en luchtig bladerdek.

De kleine blaadjes sluiten zich ’s avonds en bij regenachtig weer. Dit verschijnsel, bekend als nyctinastie, gaf aanleiding tot de naam “slaapboom”.

Bloei
De bloei vindt plaats van juni tot augustus, afhankelijk van het klimaat.

De bloemen staan in hoofdvormige bloeiwijzen en vallen vooral op door de lange, zijdeachtige meeldraden. De kroonbladeren zijn klein en weinig opvallend; de meeldraden vormen het sierlijke deel van de bloem. De bloemkleur varieert van wit tot licht- en donkerroze.

De bloemen verspreiden een aangename, zoete geur en trekken veel insecten aan, waaronder bijen, hommels en vlinders.

Vruchten
De vrucht is een platte, leerachtige peul van 10 tot 20 cm lang. Bij rijpheid verkleurt deze van groen naar strogeel of lichtbruin. Elke peul bevat meerdere platte, ovale zaden.

De peulen blijven vaak tot diep in de winter aan de boom hangen.

Wortelstelsel
Albizia ontwikkelt een krachtig, diep reikend wortelstelsel met talrijke zijwortels. Zoals veel leden van de vlinderbloemenfamilie vormt de boom wortelknolletjes met stikstofbindende bacteriën (Rhizobium), waardoor atmosferische stikstof wordt vastgelegd en de bodem wordt verrijkt.

Standplaats

Albizia groeit het best op:

– een zonnige, warme standplaats;

– goed doorlatende, matig voedselrijke grond;

– neutrale tot licht zure of kalkhoudende bodem;

– beschutte locaties tegen koude oostenwind.

De boom verdraagt droogte goed zodra hij volledig is ingeworteld, maar langdurige natte of slecht doorlatende grond wordt slecht verdragen.

Winterhardheid

De winterhardheid verschilt per soort.

Albizia julibrissin is doorgaans winterhard tot ongeveer –15 à –18 °C, mits op een beschutte plaats. Jonge bomen zijn gevoeliger voor vorst dan oudere exemplaren. In België en Nederland kunnen strenge winters schade veroorzaken aan jonge twijgen.

Ecologische waarde

Albizia is een uitstekende nectarplant. De bloemen trekken gedurende de zomer veel bestuivende insecten aan. Door de stikstofbinding draagt de boom bovendien bij aan de bodemvruchtbaarheid.

Gebruik:

Albizia wordt wereldwijd aangeplant als:

– siertuin in tuinen en parken;

– schaduwboom;

– straatboom in warme klimaten;

– boom voor bodemverbetering dankzij stikstofbinding.

In verschillende Aziatische landen wordt het hout gebruikt voor meubelen, fineer en lichte constructies.

Door zijn sierlijke kroon, fijne varenachtige bladeren en opvallende roze bloei behoort Albizia julibrissin tot de meest decoratieve bloeiende bomen voor gematigde streken. De combinatie van een exotische uitstraling, droogtetolerantie en rijke insectenbloei maakt deze soort bijzonder geliefd in siertuinen en parkaanplantingen.